O tym dlaczego Grecy bielą domy na Wielkanoc.

 

W Wielki Tydzień na wyspach i w mniejszych miejscowościach na prowincji mieszkańcy mają zwyczaj bielenia swoich domów i podwórek.

Ale i tu w Atenach w dzielnicach oddalonych od centrum często można spotkać ten zwyczaj wśród właścicieli starszych parterowych domów.

Do bielenia używają wapna. Zazwyczaj starają się robić to w godzinach gdy nie ma dużego ruchu na ulicach. Po bieleniu stoją i pilnują by nikt z przechodniów nie zabrudził ich świeżo pomalowanych podwórek, chodników i domów. 

Tradycja bielenia. 

Ten zwyczaj jest ściśle związany z miejscowościami na prowincji. 

Biały kolor jako synonim czystości podkreśla zbliżający się świąteczny czas.

Dlatego Grecy właśnie przed największymi  świętami taki jak  Boże Narodzenie, Pascha i 15 sierpnia zazwyczaj bielą swoje domostwa. 

Jednak ten obyczaj szczególnie odradza się w Wielkanoc. 

Dokładają starań by ich podwórka w Wielki Piątek były czyste gdy przechodzi procesja z Epitafium. 

Tradycja bielenia wapnem jest głęboko zakorzeniona w Grecji od czasów starożytnych. 

W domach w okresie epoki mykeńskiej używano też zaprawy wapiennej. 

Gdy w XIV wieku mieszkańcy obszarów Morza Śródziemnego nawiedziła zaraza, bielenie domów wapnem stało się obowiązkiem ze względów higienicznych. 

I tak do XVIII wieku zwyczaj ten stał się powszechnym środkiem ochrony zdrowia publicznego. 

Od XVI wieku na greckich wyspach dominującym kolorem domów stała się biel. 

W 1928 roku w Atenach i innych rejonach Grecji wybuchła epidemia dengi. 10 lat później Joannis Metaksas nałożył dekret nakazujący obowiązkowe bielenie wapnem domów na wyspach. Miało to zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób. 

Mieszkańcy wysp utrzymali biały kolor do dziś. Oprócz względów higienicznych odbija on promienie słoneczne czyniąc domy chłodniejszymi. 

Białe domy na greckich wyspach są obecnie nieodłącznym i charakterystycznym elementem krajobrazu. 

- wykorzystane zdjęcia pochodzą z internetu i ze zbiorów prywatnych-

Mountza zwana też faskeloma

 

Dłoń z rozłożonymi palcami skierowana w stronę twarzy odbiorcy to w Grecji bardzo obraźliwy gest zwany mountza.

Często łączony jest ze słowami παρ'τα/parta/, οριστε/oriste/, να/na/ lub innymi przekleństwami.

Gest ten wywodzi się z czasów bizantyjskich. 

W przypadku drobnych wykroczeń takich jak kradzież czy cudzołóstwo, sędzia nacierał dłonią pobrudzoną popiołem twarz oskarżonego. Następnie przywiązywano go do osła za nogi i ciągano po mieście.

 

Według psychologów oprócz znaczenia obraźliwego gest ten ma działanie terapeutyczne.Spontaniczny gest pokazuje to o czym nie można lub nie należy mówić. A tym samym eliminuje stres i negatywne emocje z naszego organizmu. 

To w przypadku nadawcy bo odbiorcy z pewnością mountza ciśnienie podniesie 😉

Czym jest lagana i dlaczego odgrywa wiodąca rolę na greckim wielkopostnym stole.

Kathara Dewtera w Grecji - czyli w dosłownym tłumaczeniu „Czysty Poniedziałek” to dzień rozpoczynający post. 

W ten dzień na greckim stole gości przaśny chleb zwany lagana. Jego nazwa pochodzi od starożytnego greckiego „laganon”. Jest on przygotowywany z mąki i wody bez drożdży. 

Poznajmy jego historię. 

Ponoć taki chlebek jedli Izraelici w noc gdy opuszczali Egipt pod przewodnictwem Mojżesza.

Historia lagany obejmuje tradycję od starożytności po współczesność. Arystofanes w „Ekklisiazouses” mówi „lagana jest rzucana-lagana staje się”. Horacy w swoich tekstach wspomina laganę jako „słodycz ubogich”. 

Zwyczaj pieczenia lagany pozostał niezmieniony na przestrzeni wieków. Jest przygotowywana przez piekarzy według tradycyjnego przepisu. 

Chrupiąca z dodatkiem sezamu jest spożywana w „ czysty poniedziałek”rozpoczynający czas Wielkiego Postu. 

Od tego dnia wierni po karnawałowych ucztach rozpoczynają oczyszczenie ciała i duszy na Wielkanoc. 

 

Obnażone piersi charakterystyczną cechą ubrań minojskich i mykeńskich kobiet.

W Muzeum Hellenic w Melbourne można oglądać rekonstrukcje ubrań kobiet z epoki minojskiej na Krecie. 

Autorem rekonstrukcji jest dr Bernice Jones.

Ubrania minojskich kobiet zaskakują swoim stylem i różnorodnością wzorów.

 Greckie kobiety nosiły w tamtym czasie ubrania o zupełnie innych rozwiązaniach stylistycznych. Obnażone piersi były charakterystyczną cechą ubrań minojskich i mykenskich kobiet.

Element ten pojawia się w sztuce z tamtego okresu, zwłaszcza na figurkach oraz freskach minojskich. Najbardziej znana jest tak zwana minojska bogini węża Knossos /1650-1550 rok p.n.e./

Poniższe rekonstrukcje oparte są na freskach minojskich.

~zdjęcia i inspiracja~ greecehighdefinition

Rozwody w Starożytnej Grecji.

W starożytnej Grecji historycy odnotowali wiele rozwodów. 

Początkowo istniały dwa rodzaje rozwodów. Jeżeli chciał rozwieść się mężczyzna to musiał zwrócić rodzinie żony otrzymany posag i zapewnić żonie warunki do życia na pierwsze lata po rozwodzie. 

Jeżeli ze związku małżeńskiego były dzieci, zostawały one przy mężczyźnie. 

Jeżeli żenił się on po rozwodzie z kobietą młodszą od pierwszej żony miał zakaz pokazywania się w miejscach publicznych dopóki jego pierwsza żona nie wyszła ponownie za mąż. 

Jeśli o rozwód występowała kobieta musiała udowodnić lokalnemu Archontowi, że ma ku temu poważne powody.

Do rozwiązania małżeństwa potrzebowała niezbitych dowodów. Jednym z dowodów akceptowanych zawsze przez urzędnika była niezdolność męża do zapewnienia minimalnego utrzymania żony. Problemy zdrowotne i nieuprawianie seksu conajmniej 3 razy w miesiącu były też powodami rozwodów.

Bardzo często były mąż podejmował się znalezienia nowego partnera dla byłej żony. 

Dni zimorodka w Grecji czyli alkionides meres.

 

ptak Alkiona /Zimorodek/ 

Jak myślicie?

Czy ta słoneczna pogoda, której teraz doświadczamy w Grecji to już tzw.

 Alkionides meres /  Αλκυονίδες μέρες /?

                                                       Park Tritsi w Atenach /05.01.2022/

Każdego roku, na przełomie grudnia i stycznia mamy kilkanaście dni ciepłych, słonecznych i bezwietrznych.

Starożytni Grecy, którzy wiele rzeczy tłumaczyli mitami, stworzyli także mit o tym pogodowym zjawisku.

Obraz "Halcyone"- Herbert James Draper

Zgodnie z mitologią grecką Alkioni była córką Eola boga wiatru.

Jej mężem był Keyks/ Ceyx-gr. Κήυκα/. 

Byli bardzo szczęśliwym i kochającym się małżeństwem. Zaczęli się nawet porównywać do boskiego małżeństwa Zeusa i Hery. Strasznie to rozwścieczyło Zeusa i postanowił ukarać zakochanych za ich arogancję. Jedna z wersji mitu mówi, że władca Olimpu przemienił Keyksa w sępa. 

Alkioni nieświadoma tego co się wydarzyło szukała swego ukochanego męża wszędzie. 

Bogom Olimpu zrobiło się żal zrozpaczonej Alkioni i by ulżyć jej w cierpieniu postanowili przemienić ją w morskiego ptaka Alkione/ Zimorodka/. 

Na tym jednak jej cierpienia się nie skończyły. 

Gdy wszystkie ptaki składały jaja i rodziły potomstwo wiosną i latem, Alkiona rodziła w czasie zimy. Silne fale porywały złożone przez nią jaja albo nowonarodzone ptaki, doprowadzając ją w ten sposób do niekończącego się smutku i płaczu.

Zeus zasmucony nakazał by 15 dni z początkiem roku wiatry opadły a słońce ogrzało ziemię by Alkioni mogła złożyć jaja z których wykluje się jej potomstwo. 

Piękny mit o przywiązaniu, czułości oraz niekończącej się miłości małżeńskiej i wierze. 

Ma bardzo optymistyczne przesłanie.

Natura symbolizuje nadzieję i pokazuje, że wszystko się nieustannie zmienia. Od złej pogody do pięknego lata, od słońca po deszcz.

To samo dotyczy naszego życia.

Od porażki do sukcesu, od radości do smutku, od życia do śmierci.

Zdjęcia:  

-obraz „ Halcyone”,którego autorem jest Herbert James Draper

-ptak Alkiona /Zimorodek/ 

-park Tritsi w Atenach - zdjęcie z mojej kolekcji

Gouri - amulet szczęścia, którym obdarowują się Grecy na Nowy Rok.

W okresie Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku Grecy obdarowują swoich bliskich amuletami szczęścia tzw. Gouri.

 

 Już w starożytności używano amuletów i praktykowano różne zwyczaje, które miały chronić, przynieść szczęście i pomyślność. 

Na przykład przed zamieszkaniem w nowym domu rozbijali owoc granatu na progu. Miało to im zapewnić dobrobyt.  

Każdego roku o tej porze Grecy ofiarowują bliskim osobom amulety mające przynieść im szczęście w nowym roku.

 

Co symbolizują zawieszki na amulecie 

                          

Granat - symbol obfitości, płodności i powodzenia. Owoc poświęcony bogini Herze opiekunce małżeństwa. Legenda głosi, że Afrodyta zasadziła granaty na Cyprze. Bogini piękna miała też w zwyczaju ofiarowywanie granatów swoim bliskim jako darów miłości. 

Statek - symbolizuje nową podróż człowieka w życiu po narodzinach Chrystusa. 

Dom - bezpieczeństwo, rodzina, ciepło.

Klucz - narzędzie do otwarcia drzwi, które doprowadzą do  

szczęścia.

Podkowa - symbol szczęścia i ochrona przed złym okiem. Zwykle wiesza się przy drzwiach wejściowych do domu. 

Czterolistna koniczyna - każdy z liści symbolizuje wiarę, miłość, nadzieje i szczęście. 

Oko - połączenie ze światem, słońcem i duchem. Według wierzeń jest w stanie odeprzeć złą, negatywną energię innych.

Anioł - posłaniec dobrej nowiny i obrońca. 

Winogrona - symbol młodości, płodności i obfitości. 

Każdy amulet powinien być wykonany starannie, z pasją i miłością by przyciągnąć dobre moce i energię dla tego, kto zostanie jego właścicielem.